ბუღალტერია IT კომპანიებისა და ფრილანსერებისთვის

საგადასახადო წესები პროგრამული უზრუნველყოფის შემოსავალს ლმობიერად უდგება. პრობლემა თავად გადასახადი არ არის, პრობლემა ამ შემოსავლის გარშემო არსებული ქაღალდებია. IT კომპანიის ბუღალტერია იწყება ფორმის არჩევით. შემდეგ მოდის თვიური დეკლარაციები, ვალუტური ოპერაციების აღრიცხვა და წლიური ანგარიშგება, რომლის შესახებ ფრილანსერების უმეტესობას არც უსმენია. სწორად აირჩევთ და დეკლარირება იაფი დარჩება. არასწორად აირჩევთ და ამის გამოსწორება მოგვიანებით, საგადასახადო შემოწმების დროს მოგიწევთ.

ოთხი რეჟიმი, რომლითაც IT ბიზნესი იბეგრება

პროგრამულ ბიზნესს საქართველოში ოთხი რეალური ვარიანტი აქვს. ისინი განაკვეთით ნაკლებად განსხვავდებიან, ვიდრე იმ ბუღალტერიის მოცულობით, რომელსაც თითოეული უკან მიათრევს.

ზემოთ მოცემული განაკვეთები საწყისი წერტილია და არა საბოლოო ციფრი. 2018 წლიდან ამ მაჩვენებლების ნაწილი შეიცვალა და დეტალები საგადასახადო კოდექსშია და არა ტარიფების სიაში. აქტუალური ციფრები ბუღალტერთან დააზუსტეთ, სანამ მათზე გეგმას ააგებთ.

ინდივიდუალური მეწარმე მცირე ბიზნესის სტატუსით

ერთი ადამიანის პროგრამულ ბიზნესს ჩვეულებრივ ეს ფორმა აქვს. რეგისტრირდებით ინდივიდუალურ მეწარმედ, ითხოვთ მცირე ბიზნესის სტატუსს და იხდით ბრუნვის პროცენტს და არა მოგების გადასახადს. ცალკე იურიდიული პირი არ არსებობს, ამიტომ ბიზნესის ფული და თქვენი პირადი პასუხისმგებლობა ერთი და იგივეა.

ეს ერგება მათ, რომლებიც რამდენიმე უცხოურ კლიენტს უწერენ ინვოისს და გამოქვითვადი ხარჯები თითქმის არ აქვთ. ერგებოდეს მაშინ წყვეტს, როცა თანამშრომელს იღებთ, ინვესტიციას შემოიყვანთ ან ხელს აწერთ კლიენტთან, რომლის შესყიდვების სამსახური ფიზიკურ პირთან ხელშეკრულებაზე უარს ამბობს. მექანიკა, მათ შორის ბრუნვის ზღვარი და რა ხდება მისი გადაცილებისას, ცალკე გზამკვლევშია: როგორ მუშაობს მცირე ბიზნესის სტატუსი (1%).

ჩვეულებრივი შპს

ქართული შპს მოგებაზე მისი მიღების მომენტში გადასახადს არ იხდის. გადასახადი განაწილებისას წარმოიშობა, რაც კომპანიას აძლევს საშუალებას, შემოსავალი ისევ ბიზნესში ჩადოს და წლიური მოგების გადასახადი არ გადაიხადოს. კონსოლიდირებული საქართველოს საგადასახადო კოდექსი ადგენს განაწილებაზე გამოსაყენებელ განაკვეთს, ხოლო როცა თანხა პარტნიორამდე მიდის, დამატებით წყაროსთან დაკავებული გადასახადიც მოქმედებს.

სანაცვლოდ ადმინისტრირება რთულდება. შპს ყოველ თვე წარადგენს დეკლარაციას, ორმაგი ჩანაწერით აწარმოებს აღრიცხვას და წელიწადში ერთხელ სახელმწიფოს აბარებს ანგარიშგებას. თუ თანამშრომლები, საბანკო კრედიტი ან კლიენტები გყავთ, რომლებსაც რეალური კონტრაგენტი სჭირდებათ, ეს ხარჯი გამართლებულია.

ვირტუალური ზონის პირის სტატუსი

ვირტუალური ზონა IT სექტორში ყველაზე ხშირად განხილული სტატუსია. საგადასახადო კოდექსი ვირტუალური ზონის პირს განმარტავს როგორც იურიდიულ პირს, რომელიც IT საქმიანობას ეწევა და შესაბამისი სტატუსი აქვს. თავად საქმიანობაში იგულისხმება კომპიუტერული საინფორმაციო სისტემების კვლევა, მხარდაჭერა, განვითარება, დიზაინი, წარმოება და დანერგვა, რის შედეგადაც მიიღება პროგრამული პროდუქტი.

სტატუსს ფინანსთა სამინისტრო ანიჭებს, განაცხადებს კი საფინანსო-ანალიტიკური სამსახური იღებს, სადაც პროცედურაცაა გამოქვეყნებული და ფორმებიც. თავად განაცხადს ცალკე ვშლით: ვირტუალური ზონის კომპანიის წესები.

საერთაშორისო კომპანიის სტატუსი

საერთაშორისო კომპანიის სტატუსი ყველაზე მძიმე ვარიანტია და გათვლილია კომპანიებზე, რომლებიც საქართველოში რეალურ ოპერაციებს გადმოიტანენ და არა მხოლოდ იურიდიულ მისამართს. საგადასახადო კოდექსი საერთაშორისო კომპანიის მოგების გადასახადს 5%-ად ადგენს, ასეთ კომპანიაში დაქირავებით მუშაობით მიღებულ შემოსავალს 5%-ით ბეგრავს და ითვალისწინებს, რომ საერთაშორისო კომპანიის გადახდილი დივიდენდი წყაროსთან არ იბეგრება.

მთავარი პირობებია. ამოწმებენ კვალიფიციურ საქმიანობას, დარგში გამოცდილებას და საქართველოში რეალურ ყოფნას. ამ სტატუსზე განაცხადს გუნებაზე არ იწერენ, ამიტომ სანამ ფულს დახარჯავთ, ესაუბრეთ თბილისის საგადასახადო კონსულტანტს.

რა უნდა წარადგინოთ და როდის

დეკლარირების კალენდარი თვიურია და არა წლიური. ბევრი ჯერ კიდევ ფიქრობს, რომ პატარა კომპანია წელიწადში ერთხელ ანგარიშობს, და გამოტოვებული თვეები სწორედ აქედან იწყება.

თვიური დეკლარაციები შემოსავლების სამსახურის ელექტრონული სერვისების პორტალიდან იგზავნება და თქვენს საქმეზე ბუღალტერი დროის უმეტეს ნაწილს სწორედ აქ ხარჯავს. წლიური ფინანსური ანგარიშგება სულ სხვა ორგანოში მიდის და პატარა კომპანიები ყველაზე ხშირად სწორედ ამას ივიწყებენ.

კატეგორიები და ვადა ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ კანონიდან მოდის, წარდგენას კი ბუღალტრული აღრიცხვის ზედამხედველობის სამსახური აკონტროლებს. სრულ კალენდარს ცალკე გზამკვლევში ვშლით: წლიური ანგარიშგების ვადები საქართველოში.

დღგ-ს ხაფანგი უცხოურ პროგრამებზე

ეს არის ის ადგილი, სადაც IT კომპანიების უმეტესობა ცდება, ორივე მიმართულებით.

საქართველოს გარეთ მყოფ ბიზნეს კლიენტზე გაწეული სერვისი ჩვეულებრივ ითვლება იმ ადგილას მიწოდებულად, სადაც ის კლიენტია, და შესაბამისად ქართული დღგ-ს მოქმედების არეალს გარეთ რჩება. სწორედ ამიტომ შეიძლება პროგრამისტმა ბერლინისა და ოსტინის კლიენტებს ექვსნიშნა თანხის ინვოისები გაუწეროს და დღგ-ზე რეგისტრაციის ვალდებულება არასოდეს გაუჩნდეს. დღგ-ზე რეგისტრაციის ზღვარი დასაბეგრ ოპერაციებს ეხება, ხოლო არეალს გარეთ დარჩენილი მიწოდება დასაბეგრი ოპერაცია არ არის.

საზღვარგარეთიდან შეძენილი სერვისი სარკისებური სურათია. როცა არარეზიდენტი გიწევთ სერვისს და მიწოდების ადგილი საქართველოში აღმოჩნდება, დღგ-ს დარიცხვის ვალდებულება თქვენზე, მყიდველზე გადადის. ღრუბლოვანი ჰოსტინგი, სამომხმარებლო ლიცენზიები, სარეკლამო პლატფორმები და უცხოელი კონტრაქტორები ყველა ამ კატეგორიაში შეიძლება მოხვდეს.

აღრიცხვა, როცა ფული სამ ვალუტაში შემოდის

ქართული აღრიცხვა ლარში იწარმოება. ინვოისები კი სავარაუდოდ დოლარში ან ევროშია და თანხა ქართულ ბანკამდე ჩვეულებრივ საგადახდო პლატფორმაზე ჩერდება. სამი ჩვევა ამას წესრიგში ინახავს.

შემოსავალი სრული თანხით აღრიცხეთ, საგადახდო სისტემის საკომისიო კი ცალკე ხარჯად. Stripe-ის ან Payoneer-ის გადარიცხვის ერთ ხაზად ჩაწერა ბრუნვას ამცირებს, რაც პირდაპირ მნიშვნელოვანია, როცა მცირე ბიზნესის სტატუსზე დასაბეგრი ბაზა სწორედ ბრუნვაა.

კონვერტაცია ოპერაციის თარიღზე ეროვნული ბანკის ოფიციალური კურსით გააკეთეთ და არა იმ კურსით, რომელიც ბანკმა მოგცათ. სხვაობა კი საკურსო შემოსავლად ან ხარჯად აღრიცხეთ. შემდეგ ყოველ კლიენტზე სამი დოკუმენტი შეინახეთ: ხელშეკრულება, ინვოისი და საბანკო ჩარიცხვა. ბანკები და აუდიტორები სამივეს ერთად ითხოვენ და არა ერთს. დეტალები ცალკე გზამკვლევშია: ქართული შპს-ის ბუღალტრული აღრიცხვის მოთხოვნები.

როგორ გადაუხადოთ პროგრამისტებს: თანამშრომელი, კონტრაქტორი თუ ი/მ

პატარა პროგრამულ კომპანიაში ის, თუ როგორ უხდით ხალხს, დეკლარაციებს სხვა ყველა გადაწყვეტილებაზე მეტად ცვლის.

მთელი გუნდის ინდივიდუალურ მეწარმეებად გაფორმება თბილისში გავრცელებული პრაქტიკაა და თავისთავად დარღვევა არ არის. დარღვევა მაშინ ხდება, როცა ამ მოწყობას შრომითი ურთიერთობის ყველა ნიშანი აქვს, ხელშეკრულების გარდა. თუ გუნდი სამ-ოთხ ადამიანს გასცდა, ეს სამუშაო თბილისის ხელფასების დარიცხვის კომპანიას გადააბარეთ და ექსელში აღარ აწარმოოთ.

რას არ აკეთებს ვირტუალური ზონის სტატუსი

ვირტუალური ზონის სტატუსი კონკრეტული სახის შემოსავალზე მოგების გადასახადის გათავისუფლებაა. ეს ზოგადი გათავისუფლება არ არის და მისი ასე წაკითხვა ყველაზე ძვირი შეცდომაა, რომელსაც ამ სეგმენტში ვხედავთ.

დივიდენდი ფულის გამოტანისას მაინც იბეგრება. ხელფასებთან დაკავშირებული ვალდებულებები შტატში მყოფ ყველა ადამიანზე ძალაში რჩება. დღგ-ს ვალდებულებები, მათ შორის უკუდაბეგვრა შესყიდულ სერვისებზე, ძალაში რჩება. წლიური ფინანსური ანგარიშგება მაინც წარსადგენია. გათავისუფლებულ შემოსავალს მიკუთვნებული ხარჯები დასაბეგრ შემოსავალს ვერ დაფარავს.

გათავისუფლება მიბმულია საქართველოს გარეთ მიწოდებულ IT პროდუქტზე, ამიტომ კითხვა, სად შესრულდა სამუშაო, სულ ღიაა. კომპანიას, რომლის ერთადერთი ქართული კვალი იურიდიული მისამართი და საბანკო ანგარიშია, სუსტი პოზიცია აქვს იმასთან შედარებით, რომელსაც აქ პროგრამისტები, ხელშეკრულებები და ოფისის იჯარა აქვს. მტკიცებულებები მუშაობის პროცესში შეაგროვეთ, რადგან ორი წლის შემდეგ, შემოწმების დროს მათი აწყობა მტანჯველია.

რანჟირებული სია

თბილისში საუკეთესო ბუღალტრები გჭირდებათ?

თბილისში მომუშავე ბუღალტრები გამოვიკვლიეთ და დავრანჟირეთ ისინი, ვისთვისაც ფულის გადახდა ღირს. დამოუკიდებელი კვლევა, კვარტალური გადამოწმება, უფასო წაკითხვა.

რანჟირებული სიის ნახვა

როგორ ავირჩიოთ ბუღალტერი, რომელსაც IT საქმეები ნამდვილად აქვს ნამუშევარი

თბილისის ბუღალტრების უმეტესობა მაღაზიასა და რესტორანს კარგად უწევს აღრიცხვას. ბევრად ნაკლებს აქვს ვირტუალური ზონის კომპანიაზე დეკლარაცია წარდგენილი ან უკუდაბეგვრის პოზიცია დაცული. ოთხი კითხვა მათ სწრაფად ჰყოფს.

იკითხეთ, წარუდგენია თუ არა დეკლარაცია ვირტუალური ზონის ან საერთაშორისო კომპანიისთვის და რამდენისთვის. იკითხეთ, როგორ ეპყრობა დღგ-ს უცხოური SaaS-ის შესყიდვაზე, და მოუსმინეთ, ახსენებს თუ არა უკუდაბეგვრას შეკითხვის გარეშე. იკითხეთ, ვინ წარადგენს თქვენს წლიურ ფინანსურ ანგარიშგებას და რომელ თარიღამდე. იკითხეთ, შემოსავლების სამსახურში თქვენს ანგარიშში მუშაობს თუ საკუთარში.

პატარა IT კომპანიის ფასი ჩვეულებრივ თვიური საფასურია, წლიური ანგარიშგება კი ან შედის, ან ცალკე ითვლება, და შემოთავაზებებს შორის სხვაობა დიდია. ციფრებს ცალკე ვშლით: რა ღირს ბუღალტრული მომსახურება საქართველოში. შეფასებული კომპანიები კი ჩვენს თბილისის ბუღალტრების რანჟირებულ სიაშია.

მთავარი

• აღრიცხვაზე ფიქრამდე ფორმა აირჩიეთ. ინდივიდუალური მეწარმე მცირე ბიზნესის სტატუსით, ჩვეულებრივი შპს, ვირტუალური ზონა და საერთაშორისო კომპანიის სტატუსი დეკლარირების სრულიად სხვადასხვა მოცულობას ნიშნავს.
• დეკლარირება თვიურია. დეკლარაციების უმეტესობის ვადა მომდევნო თვის 15 რიცხვია.
• წლიური ფინანსური ანგარიშგება საგადასახადო დეკლარაციებისგან ცალკე დგას და მომდევნო წლის 1 ოქტომბრამდე წარსადგენია, ყველაზე პატარა შპს-საც კი.
• უცხოურ ბიზნეს კლიენტზე გაყიდული სერვისი ჩვეულებრივ ქართული დღგ-ს გარეთ რჩება. საზღვარგარეთიდან შეძენილი სერვისი კი დღგ-ს უკუდაბეგვრით უკან შემოგატრიალებთ.
• ვირტუალური ზონა კვალიფიციურ მოგებას ათავისუფლებს და არა დივიდენდს, ხელფასებს, დღგ-ს ან ანგარიშგებას.
• განაკვეთები და ზღვრები იცვლება. აქტუალური ციფრები ბუღალტერთან დააზუსტეთ, სანამ მათზე გეგმას ააგებთ.

ხშირი კითხვები

სჭირდება ბუღალტერი ფრილანსერ პროგრამისტს?

არა ყოველთვის, მაგრამ ხშირად კი. მცირე ბიზნესის სტატუსზე მყოფ ინდივიდუალურ მეწარმეს, რომელსაც რამდენიმე უცხოური კლიენტი აქვს, მართლაც მარტივი თვიური დეკლარაცია აქვს და ბევრი მას თავად აგზავნის. როგორც კი დაემატება ქართული კლიენტები, თანამშრომლები, შპს ან უცხოური მომწოდებლებისგან შესყიდვები, დეკლარაციების რაოდენობა სწრაფად იზრდება. ამ მომენტიდან თვიური საფასური ერთ შესწორებულ დეკლარაციაზე იაფია.

ვირტუალური ზონა უკეთესია, ვიდრე მცირე ბიზნესის სტატუსი (1%)?

ეს მასშტაბსა და ხარჯებზეა დამოკიდებული და არა განაკვეთზე. მცირე ბიზნესის სტატუსი ბრუნვას ბეგრავს, ამიტომ რეალური ხარჯების მქონე ბიზნესს მკაცრად ხვდება და მარტო მომუშავე პროგრამისტს, რომელსაც ხარჯი არ აქვს, კარგად ერგება. ვირტუალური ზონა კვალიფიციურ მოგებას ათავისუფლებს, მაგრამ შპს-ს შიგნით ზის, ფულის გამოტანაზე დივიდენდის გადასახადით და უფრო მძიმე დეკლარირებით. აირჩიეთ მას შემდეგ, რაც ორივეს თქვენს რეალურ ციფრებზე გადათვლით.

იხდის ვირტუალური ზონის კომპანია საერთოდ გადასახადს?

დიახ. გათავისუფლება ეხება საქართველოს გარეთ კვალიფიციური IT მიწოდებიდან მიღებულ მოგებას. ის არ ეხება გადასახადს, რომელიც მოგების პარტნიორებზე განაწილებისას დაირიცხება, არც ხელფასების გადასახადებს, არც დღგ-ს ვალდებულებებს და არც წლიური ფინანსური ანგარიშგების წარდგენას. კომპანიები, რომლებიც სხვას ვარაუდობენ, სხვაობას ჩვეულებრივ ფულის პირველივე გამოტანაზე აღმოაჩენენ.

უნდა დავარიცხო დღგ უცხოურ კლიენტებს?

ჩვეულებრივ არა, რადგან საზღვარგარეთ ბიზნეს კლიენტზე გაწეული სერვისი მიწოდებულად საქართველოს გარეთ ითვლება და ქართული დღგ-ს გარეთ რჩება. წესები სერვისის ტიპსა და კლიენტის სტატუსზეა აგებული, ამიტომ ბიზნესის ნაცვლად ფიზიკურ პირებზე გაყიდვა პასუხს ცვლის. პოზიცია ერთხელ წერილობით დაადასტურეთ და მერე თანმიმდევრულად გამოიყენეთ.

უნდა გადავიხადო დღგ AWS-ზე, Google Workspace-ზე და სხვა უცხოურ პროგრამებზე?

ხშირად კი, უკუდაბეგვრის მექანიზმით. როცა არარეზიდენტი გიწევთ სერვისს, რომელიც საქართველოში მიწოდებულად ითვლება, დღგ-ს მომწოდებლის ნაცვლად ქართველი მიმღები ირიცხავს. ეს შეიძლება ეხებოდეს კომპანიებსაც, რომლებიც საკუთარ გაყიდვებზე დღგ-ზე რეგისტრირებული არ არიან. IT კომპანიების საქმეებში ეს ყველაზე ხშირად გამოტოვებული პოზიციაა.

რა მოხდება, თუ ბრუნვა მცირე ბიზნესის ზღვარს გადააჭარბებს?

ზღვრის გადაცილება პრეფერენციული განაკვეთიდან გამოგიყვანთ, განმეორებითი დარღვევა კი სტატუსის სრულ დაკარგვად შეიძლება დაგიჯდეთ. გადასვლა თქვენს სასარგებლოდ ავტომატურად არ ხდება, ამიტომ ის დაგეგმვას საჭიროებს და არა აღმოჩენას. თუ შემოსავალი ზღვარს უახლოვდება, შპს-ზე გადასვლა მთელი კვარტლით ადრე გათვალეთ. ზუსტი ზღვარი და გადაცილების შედეგები ბუღალტერთან დააზუსტეთ.

უნდა წარადგინოს პატარა IT შპს-მ ფინანსური ანგარიშგება?

დიახ. ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ კანონით მეოთხე კატეგორიის საწარმო, რომელშიც თითქმის ყველა პატარა IT შპს ხვდება, ფინანსურ ანგარიშგებას მაინც წარადგენს საანგარიშგებო პერიოდის მომდევნო წლის 1 ოქტომბრამდე. ეს თვიური საგადასახადო დეკლარაციებისგან ცალკე დგას და სხვა ორგანო აკონტროლებს. ამის გამოტოვება ხშირია და ადვილად ასარიდებელი.

შემიძლია აღრიცხვა დოლარში ვაწარმოო?

არა, ქართული აღრიცხვა ლარში იწარმოება. ინვოისი და საბანკო ოპერაცია ნებისმიერ ვალუტაში შეიძლება, მაგრამ ყოველი ოპერაცია აღრიცხვისთვის შესაბამისი თარიღის ოფიციალური კურსით გადაითვლება და საკურსო სხვაობა ცალკე აისახება. მენეჯმენტისთვის პარალელური დოლარის ხედი ნორმალურია, თუ სავალდებულო აღრიცხვა ლარშია.

როგორ გადავუხადო საზღვარგარეთ მყოფ პროგრამისტს ქართული კომპანიიდან?

წერილობითი მომსახურების ხელშეკრულებითა და ინვოისით, კომპანიის ანგარიშიდან. ამ გადახდას ორი ქართული საკითხი ერთვის: არარეზიდენტზე გარკვეულ გადახდებზე წყაროსთან დაკავება და მიღებულ სერვისზე უკუდაბეგვრა. ორივე სერვისის ტიპსა და მოქმედ ორმაგი დაბეგვრის ხელშეკრულებაზეა დამოკიდებული, ამიტომ რეჟიმი პირველ გადახდამდე დააზუსტეთ და არა მეთორმეტეს შემდეგ.

რა ღირს IT კომპანიის ბუღალტერია საქართველოში?

თბილისში პატარა IT კომპანიები ჩვეულებრივ თვიურ საფასურს იხდიან, რომელიც ოპერაციების რაოდენობასა და თანამშრომლების რიცხვს მიჰყვება, წლიური ფინანსური ანგარიშგება კი ან შედის, ან ცალკე ითვლება. ფასები საგრძნობლად განსხვავდება მარტო მომუშავე ბუღალტერსა და ინგლისურენოვანი საგადასახადო გუნდის მქონე კომპანიას შორის. ითხოვეთ თვიური საფასური, წლიური ანგარიშგების ფასი და საათობრივი ტარიფი ყველაფერზე, რაც პაკეტში არ შედის, ერთ წერილობით შემოთავაზებაში.

შემიძლია მოგვიანებით ინდივიდუალური მეწარმიდან შპს-ზე გადავიდე?

დიახ, და ბევრი ფრილანსერი ასე იქცევა, როგორც კი თანამშრომელს იღებს ან მსხვილ კლიენტს იჭერს. შპს ახალი იურიდიული პირია, ამიტომ ხელშეკრულებები, საბანკო ანგარიშები და კლიენტების ინვოისები უნდა გადაიტანოთ, ინდივიდუალური მეწარმე კი ჩვეულებრივ შეგნებულად რჩება ღია ან შეგნებულად იხურება და არა უბრალოდ მიტოვებული. გადასვლა თვის სუფთა საზღვარზე დაგეგმეთ, რომ დეკლარაციები არ აირიოს.